Η Τάφρος των Μαριανών
Posted on 2nd Aug 2019 Leave a Comment
Η Τάφρος των Μαριανών είναι το βαθύτερο σημείο των ωκεανών του πλανήτη και το χαμηλότερο σημείο της επιφάνειας του φλοιού της Γης, καθώς φτάνει στα 10.971 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Βρίσκεται στον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό στα ανατολικά των Μαριάνων νήσων (Mariana Islands).
Η τάφρος έχει 2.550 χιλιόμετρα μήκος και μέσο πλάτος μόλις 69 χιλιόμετρα φτάνοντας το μέγιστο βάθος στην άβυσσο του Τσάλεντζερ. Εάν το Έβερεστ, η υψηλότερη κορυφή της Γης σε ύψος 8.848 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας, βρισκόταν στο βαθύτερο σημείο της τάφρου τότε θα ήταν 2.995 μέτρα κάτω από την επιφάνεια. Το βαθύτερο σημείο της τάφρου δεν είναι το κοντινότερο σημείο στο κέντρο της Γης, καθώς η Γη δεν είναι τέλεια σφαίρα, με αποτέλεσμα πολλά σημεία του πυθμένα του αρκτικού ωκεανού να βρίσκονται πιο κοντά στο κέντρο της Γης.
Στο κάτω μέρος της τάφρου, όπου οι πλάκες συναντιούνται, η στήλη του νερού από πάνω ασκεί μια πίεση 1.086 bar, πάνω από χίλιες φορές την κανονική ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια της θάλασσας.
Η Τάφρος των Μαριανών έχει προταθεί σαν σημείο διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων όπου λόγω ειδικών γεωλογικών συνθηκών (βυθιζόμενες πλάκες) τα πυρηνικά απόβλητα θα εισχωρούσαν στον μανδύα της Γης. Παρ’ ότι το εγχείρημα αυτό είναι τεχνολογικά εφικτό, διεθνείς συνθήκες διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων απαγορεύουν την εφαρμογή του.
Το φυσικό περιβάλλον της τάφρου των Μαριανών εθεωρείτο παλαιότερα ως ακατάλληλο για να αναπτυχθούν μορφές ζωής. Τελικώς όμως, η νέα έρευνα των Δανών, Γερμανών, Βρετανών και Ιαπώνων επιστημόνων, με επικεφαλής τον καθηγητή Ρόνι Γκλουντ του πανεπιστημίου της Νότιας Δανίας, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό γεωπιστημών “Nature Geoscience”, σύμφωνα με το BBC και το “New Scientist”, έρχεται να επιβεβαιώσει προηγούμενα στοιχεία ότι μια ποικιλία οργανισμών μπορούν να επιζήσουν στις ακραίες αυτές συνθήκες. Παγωμένη θερμοκρασία, πίεση 1.100 φορές μεγαλύτερη από εκείνη στην επιφάνεια της θάλασσας και πλήρες σκοτάδι διαμορφώνουν το γύρω περιβάλλον
“Αυτά τα μικρόβια αναπνέουν όπως εμείς. Υπάρχει εντυπωσιακά μεγάλη ποσότητα τροφής εκεί κάτω και μάλιστα φρέσκια και πολύ θρεπτική”, ανέφερε ο Σκοτσέζος ερευνητής δρ Ρόμπερτ Τούρνεβιτς.
Οι επιστήμονες έστειλαν, το 2010, ένα μη επανδρωμένο ρομποτικό βαθυσκάφος βάρους 600 κιλών στην τεράστια υποθαλάσσια τάφρο, από όπου συνέλλεξε δείγματα από το λασπωμένο ίζημα του βυθού σε βάθος έως 20 εκατοστών. Η μετέπειτα ανάλυση έδειξε μεγάλες ποσότητες οξυγόνου και ένα μεγάλο αριθμό μικροβίων. Κάθε κυβικό εκατοστό του ιζήματος του βυθού περιείχε γύρω στα 10 εκατ. μικρόβια.
Τα μικρόβια βρίσκουν στο βυθό της τάφρου των Μαριανών αφθονία νεκρής φυτικής και ζωικής ύλης, που καταβυθίζεται σιγά-σιγά από τα μικρότερα βάθη και αποσυντίθεται αργά όταν πια φθάσει στο βυθό και αρχίσει να μετατρέπεται σε ίζημα.
Το 2012, ο Καναδός σκηνοθέτης Τζέιμς Κάμερον είχε γίνει ο πρώτος άνθρωπος μετά από 50 χρόνια, που μόνος του, με ένα ειδικό βαθυσκάφος, είχε κατέβει για λίγη ώρα στο βυθό της τάφρου των Μαριανών, όπου όμως δεν είχε δει ιδιαίτερα ίχνη ζωής.
Πηγή Wikipedia
Δείτε το βαθύτερο σημείο της Ελλάδας εδώ.
Φρέαρ των Οινουσσών
Posted on 2nd Aug 2019 Leave a Comment
Στην Ελλάδα εντοπίζεται το βαθύτερο σημείο όλης της Μεσογείου,νοτιοδυτικά των βραχονησίδων «Δυο αδέρφια».
Tο Φρέαρ των Οινουσσών είναι μια τάφρος που αποτελεί το βαθύτερο σημείο της Μεσογείου με μέγιστο βάθος 5.269 μέτρα. Βρίσκεται στο Ιόνιο Πέλαγος, νοτιοδυτικά της Πύλου, στις συντεταγμένες 36°34′N 21°8′E
Συντεταγμένες: 36°34′N 21°8′E, νότια των μικρών νησιών που αποκαλούνται Μεσσηνιακές Οινούσσες.
Το φρέαρ βρίσκεται στο σημείο που η Αφρικανική πλάκα, τμήμα της οποίας είναι η λιθόσφαιρα της Ανατολικής Μεσογείου, βυθίζεται κάτω από την Ευρασιατική λιθοσφαιρική πλάκα, τμήμα της οποίας είναι η πλάκα του Αιγαίου, δημιουργώντας το τόξο του Αιγαίου.
Πηγή Wikipedia
Δείτε το βαθύτερο σημείο του πλανήτη εδώ.
Κεραυνοί και αυτοκίνητο. Είναι ασφαλές καταφύγιο σε περίπτωση εκδήλωσης καταιγίδων με κεραυνούς;
Posted on 1st Aug 2019 Leave a Comment
Πολλοί είναι εκείνοι που ανησυχούν πως θα τους χτυπήσει κεραυνός, ακόμα και όταν βρίσκονται στο αυτοκίνητό τους, όμως δεν έχουν να φοβούνται κάτι.
Το αυτοκίνητο αποτελεί έναν ασφαλή χώρο καθώς είναι «κλωβός Faraday», δηλαδή ένας χώρος που μπορεί να μας παρέχει ασφαλές καταφύγιο σε περίπτωση εκδήλωσης καταιγίδων.
Ο κλωβός Faraday, είναι ένα μεταλλικό πλέγμα που θωρακίζει τον χώρο από ηλεκτρικά πεδία και ηλεκτρομαγνητικά κύματα και αναφέρθηκε για πρώτη φορά στα πειράματα του Michael Faraday το 1836, ενώ η απουσία πεδίου στο εσωτερικό μεταλλικού φλοιού είχε παρατηρηθεί για πρώτη φορά από τον Benjamin Franklin το 1755.
Οι ηλεκτρολόγοι και οι φυσικοί χρησιμοποιούν τέτοιου είδους μεταλλικές θωρακίσεις για να απομονώσουν κυκλώματα και συστήματα από εξωτερικά ηλεκτρικά πεδία. Ένα γνωστό παράδειγμα κλωβού είναι η πόρτα ενός φούρνου μικροκυμάτων που περιέχει μεταλλικό πλέγμα. Αυτό εμποδίζει τα μικροκύματα να εξέλθουν από τη συσκευή, επιτρέπουν όμως την διέλευση του ορατού φωτός που έχει μικρότερο μήκος κύματος.
Χαρακτηριστική εκδήλωση του φαινομένου στη φύση είναι ότι όταν χτυπάει κεραυνός τα αεροπλάνα (και αυτό συμβαίνει συχνά) οι επιβάτες δεν παθαίνουν ηλεκτροπληξία, κανείς δεν παθαίνει τίποτε.
O κλωβός αποτελείται από ένα μεταλλικό πλέγμα (ή κάποιο άλλο αγώγιμο υλικό), το οποίο επιτρέπει στο ηλεκτρικό ρεύμα να περάσει μέσα από το υλικό. χωρίς να επηρεάζει ό,τι βρίσκεται στο εσωτερικό του. Το ρεύμα δηλαδή κινείται γύρω από το άτομο που φοράει τη στολή και όχι μέσα σε αυτήν. Το αυτοκίνητό μας, ουσιαστικά, αποτελεί έναν κλωβό Faraday, γι’ αυτό και είμαστε ασφαλείς μέσα αν πέσει κεραυνός.
Εάν το όχημά μας είναι κατασκευασμένο από μέταλλο, αυτό στην πραγματικότητα μας προστατεύει από την αστραπή. Το αυτοκίνητο πρέπει να έχει μεταλλική οροφή, έτσι ώστε η ηλεκτρική ενέργεια να μπορεί να εξαπλωθεί στο εξωτερικό του οχήματος χωρίς να επιβαρύνει τους επιβαίνοντες.
Tο τζάμι του παρμπρίζ και των παραθύρων είναι μονωτήρας, οπότε και παρέχει κάποια προστασία. Ωστόσο, η προστασία μειώνεται αν έχουμε κατεβασμένο ένα παράθυρο, καθώς αυξάνουμε την πιθανότητα να περάσει ο κεραυνός στο εσωτερικό και να κάψει τα ηλεκτρονικά, ή να δημιουργήσει συνθήκες βραχυκυκλώματος που θα ανοίξουν οι αερόσακοι του οχήματος. Εάν οδηγούμε ένα κάμπριο αυτοκίνητο χωρίς μεταλλική οροφή τότε δεν πρέπει να περιμένουμε το αυτοκίνητό σας να σας σώσει, αν χτυπηθούμε από αστραπή. Δεν υπάρχει αρκετό μέταλλο για να μας προστατεύσει.
Υπεραγωγιμότητα
Posted on 25th Jul 2019 Leave a Comment
Η ανακάλυψη. Μηδενική αντίσταση και ηλεκτρικό ρεύμα που δεν θερμαίνει
Την πρώτη δεκαετία του εικοστού αιώνα το εργαστήριο του Kammerlingh Onnes στο έχει γίνει διάσημο στην κοινότητα των φυσικών για τα επιτεύγματά του στις τεχνικές υγροποίησης αερίων, τεχνικές που άνοιγαν το δρόμο για την έρευνα των ιδιοτήτων των στερεών στις θερμοκρασίες της περιοχής του απολύτου μηδενός. Μία από τις σχετικές έρευνες αφορούσε και την αγωγιμότητα των μετάλλων στις θερμοκρασιακές αυτές περιοχές . Τρία χρονιά μετά την υγροποίηση του ηλίου, το έτος δηλαδή 1911 ο Onnes ανακάλυψε ότι σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, – τις οποίες κατάφερνε να προσεγγίζει με υγρό ήλιο – η ηλεκτρική αντίσταση του υδραργύρου μηδενίζεται, η αγωγιμότητά του με άλλα λόγια γίνεται άπειρη. Κάτω από τη θερμοκρασία των 4, 2 Κ
ο υδράργυρος εκδηλώνει « υπεραγωγιμότητα»
Στα χρόνια που ακολούθησαν η εργαστηριακή εμπειρία έδειξε ότι δεν ήταν μόνο ο υδράργυρος. Ήταν και άλλα μέταλλα , ξαφνικά, σε μια ορισμένη τιμή θερμοκρασίας, χαρακτηριστική για καθένα από αυτά – ΚΡΙΣΙΜΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ- έχαναν την ηλεκτρική τους αντίσταση. Ο μόλυβδος στους 7,2 Κ, ο κασσίτερος στους 3,7 Κ, το χρώμιο στους 3 Κ, το αλουμίνιο σε 1,4 Κ ο ψευδάργυρος στους 0,9 Κ, έχαναν την ηλεκτρική τους αντίσταση.
Το εντυπωσιακό ήταν ότι η εκδήλωση της υπεραγωγιμότητας σήμαινε ότι το ηλεκτρικό ρεύμα που έκανε σε κάθε περίπτωση την εμφάνισή του δεν θύμιζε «ηλεκτρικό ρεύμα» ως προς το ότι δεν συνέβαινε υποβάθμιση της ενέργειας, μετατροπή δηλαδή της ενέργειας σε θερμική ενέργεια όπως συμβαίνει στα γνωστά μας ηλεκτρικά ρεύματα. Ηλεκτρικά ρεύματα που δημιουργήθηκαν σε κλειστά υπεραγώγιμα κυκλώματα διατηρήθηκαν επί χρόνια χωρίς απόσβεση μολονότι στο κύκλωμα δεν υπήρχε καμία ηλεκτρική πηγή
Διώχνουν από μέσα τους τα μαγνητικά πεδία
Το δεύτερο εντυπωσιακό φαινόμενο που συνόδευε την εκδήλωση υπεραγωγιμότητας ανακαλύφθηκε από τον Γερμανό Walter Meissner 30 χρόνια αργότερα. Ένα υπεραγώγιμο υλικό σε θερμοκρασία κάτω από την κρίσιμη εάν βρεθεί σε μαγνητικό πεδίο, απωθεί όλες τις δυναμικές γραμμές του πεδίου. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό σήμερα ως φαινόμενο Meissner.
Η υπεραγωγιμότητα δηλαδή σχετίζεται
α. με ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ και
β. με την εκδήλωση ενός έντονου ΔΙΑΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΥ
όταν δηλαδή ο υπεραγωγός βρεθεί σε μαγνητικό πεδίο η μαγνήτισή του είναι αντίθετη προς το μαγνητικό πεδίο με αποτέλεσμα να εμφανίζονται απωστικές δυνάμεις ανάμεσα στον υπεραγωγό και στον μαγνήτη
Τα σιδηρομαγνητικά υλικά, Fe, Ni, Co δεν είναι υπεραγωγοί, όπως και τα μέταλλα Να, Κ, Cu, Ag, Au που έχουν ένα ηλεκτρόνιο στην εξωτερική στιβάδα
Δύο είδη υπεραγωγών
Υπεραγωγοί τύπου Ι – Είναι εκείνοι που απωθούν τελείως από το εσωτερικό τους τα εφαρμοζόμενα μαγνητικά πεδία. Τα πιο συνηθισμένα και απλά υπεραγώγιμα υλικά, o Pb, Hg, Sn, Cr, Zn, είναι τύπου Ι.
Οι υπεραγωγοί τύπου Ι είναι μέταλλα που εκδηλώνουν αγωγιμότητα σε συνήθεις θερμοκρασίες
H θεωρία BCS παρέχει ικανοποιητική ερμηνεία στην υπεραγωγιμότητα τύπου Ι
H θεωρία BCS υποστηρίζει ότι τα ηλεκτρόνια ομαδοποιούνται σε ζεύγη Cooper προκειμένου να βοηθήσουν το ένα το άλλο να ξεπεράσει τα «εμπόδια» που θέτει η κρυσταλλική δομή στην κίνησή τους
Υπεραγωγοί τύπου ΙΙ – Είναι εκείνοι οι οποίοι αποβάλλουν τελείως από το εσωτερικό τους τα μικρής έντασης μαγνητικά πεδία, αλλά αποβάλλουν μόνον εν μέρει τα εφαρμοζόμενα μαγνητικά πεδία μεγάλης έντασης. Ο διαμαγνητισμός τους δεν είναι τέλειος αλλά μερικός στα ισχυρά μαγνητικά πεδία. Το Νιόβιο είναι ένα παράδειγμα ενός στοιχειώδους υπεραγωγού τύπου ΙΙ.
Οι υπεραγωγοί τύπου 2 – που είναι και οι «σκληροί» υπεραγωγοί – είναι ενώσεις και κράματα μετάλλων. Διαφέρουν από τους τύπου Ι διότι η μετάβασή τους από τη φυσική τους κατάσταση στην κατάσταση υπεραγωγού γίνεται βαθμιαία. Με αυτούς επιτυγχάνονται ψηλότερες ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ, όπως η θερμοκρασία ρεκόρ των 138 Κ για ένα υλικό με Hg, Tl0, Ba,Ca,Cu,O.
Οι πολύ υψηλές αυτές κρίσιμες θερμοκρασίες οφείλονται σε μηχανισμούς που δεν έχουν μέχρι σήμερα γίνει κατανοητοί
Μια θεωρητική ερμηνεία από την Κβαντική Φυσική
Μέχρι το 1957 η υπεραγωγιμότητα ήταν ένα φαινόμενο χωρίς ερμηνεία . Το 1957 ο John Bardeen, o Leon Cooper και o Robert Schrieffer παρουσίασαν τη θεωρία BCS που φέρει τα αρχικά των ονομάτων τους.
Η έννοια κλειδί στη θεωρία τους ήταν το ζευγάρωμα των ηλεκτρόνιων με ενέργεια κοντά στη στάθμη Fermi,
σε «ΖΕΥΓΟΣ COOPER» μέσα από την αλληλεπίδραση με το κρυσταλλικό πλέγμα. Το ζευγάρωμα συνοδεύεται από μία ασθενική έλξη σχετιζόμενη με τις ταλαντώσεις του πλέγματος. Η σύζευξη με το πλέγμα λέγεται και phonon αλληλεπίδραση
Το ζεύγος Cooper είναι δύο ηλεκτρόνια που δείχνουν να ομαδοποιούνται – σε συμφωνία με τη θεωρία BCS ή με κάποια άλλη- παρά το γεγονός ότι και τα δύο έχουν αρνητικό φορτίο και «φυσιολογικά» θα έπρεπε να απωθούνται. Κάτω από τη κρίσιμη θερμοκρασία Tc τα ζευγάρια αυτά ηλεκτρονίων δημιουργούν ένα συμπύκνωμα – μία μοναδική κβαντική κατάσταση- το οποίο ρέει χωρίς αντίσταση. Δεδομένου όμως ότι μόνο ένα μικρό κλάσμα των ηλεκτρονίων είναι ζεύγη το αντικείμενο στο οποίο συμβαίνει αυτό δεν χαρακτηρίζεται ως ένα συμπύκνωμα Bose Einstein
Τα βασικά σημεία της θεωρίας BCS
Τα ηλεκτρόνια καθώς κινούνται μέσα στο μέταλλο, αλληλεπιδρούν με τα κατιόντα, δημιουργώντας τοπικές παραμορφώσεις του φορτίου – δηλαδή περιοχές με μεγαλύτερη πυκνότητα θετικού φορτίου γύρω τους – οι οποίες διαδίδονται μέσα στην πλεγματική δομή καθώς ταξιδεύει το ηλεκτρόνιο και προκαλούν με τη σειρά τους νέες παραμορφώσεις στο περιοδικό δυναμικό. Βλέπε και την παραπάνω εικόνα. Ένα άλλο ηλεκτρόνιο τώρα που βρίσκεται σε κάποια απόσταση, έλκεται από αυτήν την τοπική θετική πυκνότητα φορτίου που διαδίδεται μαζί με το πρώτο ηλεκτρόνιο. Ουσιαστικά δηλαδή πρόκειται για μια αλληλεπίδραση ηλεκτρονίου-φωνονίου.
Με τον τρόπο αυτό τα ηλεκτρόνια έλκονται έμμεσα το ένα με το άλλο και σχηματίζουν ένα ζεύγος Cooper. Η κατάσταση αυτή των δύο ηλεκτρονίων είναι μια δέσμια κατάσταση, και τα ζεύγη αυτά είναι οι φορείς του ρεύματος κατά την υπεραγωγιμότητα.
Γιατί όμως τα ζεύγη αυτά έχουν τόσο υψηλή αγωγιμότητα; Η θεωρητική απάντηση είναι ότι ένα ζεύγος Cooper είναι πιο σταθερό ενεργειακά από ένα μεμονωμένο ηλεκτρόνιο. Φυσικά αυτό εξηγείται επειδή το ζεύγος Cooper είναι πιο ανθεκτικό κατά τις σκεδάσεις με τις ταλαντώσεις του πλέγματος, καθώς η έλξη του κάθε ηλεκτρονίου με τον συνέταιρό του βοηθάει και τα δύο να μην ξεφεύγουν από την πορεία τους. Τα ζευγάρια Cooper κινούνται μέσα στο πλέγμα, σχετικά ανεπηρέαστα από τις θερμικές ταλαντώσεις, κάτω από την κρίσιμη θερμοκρασία.
Η θεωρία BCS όμως προβλέπει μια θεωρητική μέγιστη τιμή για κρίσιμη θερμοκρασία, της τάξης των 30-40K, καθώς πάνω από αυτήν η θερμική ενέργεια θα απαιτούσε αλληλεπιδράσεις ηλεκτρονίων-φωνονίων πολύ υψηλής ενέργειας για να δημιουργηθούν και να παραμείνουν σταθερά τα ζεύγη Cooper.
To 1986 ωστόσο γνωρίσαμε υπεραγωγούς με υψηλή κρίσιμη θερμοκρασία, που έσπασαν το όριο των 30-40Κ. Η υψηλότερη Τc σήμερα φτάνει τους 150Κ. Η θεωρία BCS δεν μπορεί να εξηγήσει αυτή την υπεραγωγιμότητα.
Το φαινόμενο σήραγγας Josephson
Μια άλλη σημαντική θεωρητική πρόοδος έγινε το 1962 από τον 22χρονο Brian D. Josephson , φοιτητή του Cambridge University, ο οποίος πρόβλεψε ότι ΕΝΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΥΠΕΡΑΓΩΓΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ακόμα κι αν μεταξύ τους βρίσκεται ένα μη υπεραγώγιμο υλικό ή ένας μονωτής. Η πρόβλεψή του επιβεβαιώθηκε και 1973 τιμήθηκε με το βραβείο Nobel. Το φαινόμενο αυτό σήραγγας «φαινόμενο Josephson» έχει βρει εφαρμογή στον ανιχνευτή SQUID, τον καλύτερο ανιχνευτή μαγνητικών πεδίων
Η έννοια ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΧΑΣΜΑ
Είναι η ενέργεια που απαιτείται να σπάσει ένα ζεύγος ηλεκτρονίων. Σύμφωνα με τη θεωρία BCS η τιμή του προσδιορίζεται από την Eg=7/2 kTc., όπου k η σταθερά του Boltzmann (8.62. 10-5 eV/K).
Εφόσον το ζεύγος ηλεκτρονίων θεωρείται σήμερα η βασική μέθοδος για την ερμηνεία της υπεραγωγιμότητας το ενεργειακό χάσμα είναι και η ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ για να πάψει να υφίσταται η κατάσταση υπεραγωγιμότητας
ΚΒΑΝΤΩΣΗ της μαγνητικής ροής
Ένας υπεραγωγός τύπου Ι μπορεί να παγιδεύσει τη μαγνητική ροή εφόσον βρεθεί σε μαγνητικό πεδίο με θερμοκρασία μεγαλύτερη από την κρίσιμη. Τόσο η θεωρία London όσο και η BCS προβλέπουν ότι η παγιδευμένη μαγνητική ροή είναι κβαντισμένη.
Φ = nΦ0 με Φ0 = πћ/e
Fotakidis Christos 